Je hebt net een taak afgerond die je al dagen voor je uit schoof. Het kostte je bergen energie en het resultaat is bruikbaar, maar je bent er simpelweg niet vrolijk van geworden. Bij de koffieautomaat vraag je jezelf af waarom sommige klussen je zo zwaar vallen, terwijl een collega er fluitend doorheen fietst.
Het is lastig om objectief naar je eigen kwaliteiten en valkuilen te kijken. In de waan van de dag rennen we vaak door, vaak zonder stil te staan bij wie we zijn en wat we meebrengen. Trainer Sabine van Dijk legt uit hoe je jouw sterke en zwakke punten helder krijgt en hoe ze elkaar versterken.
Wat gebeurt er als je je sterke en zwakke kanten niet kent?
We hebben allemaal onze blinde vlekken. Wat jou moeiteloos afgaat, vind je vaak heel normaal. Je denkt dat iedereen dat wel kan. Sabine: “In Rotterdam hangt een mooie lichtreclame op de oude Heinekenfabriek met de tekst: De meeste mensen zijn andere mensen.”
Je kwaliteiten krijg je niet toevallig in je schoot geworpen. Ze zijn een combinatie van je aanleg en de manier waarop je bent opgegroeid. Sabine: “Als er thuis veel ruzie was, heb je misschien al vroeg geleerd om te bemiddelen. Of je ontwikkelde een scherpe radar voor de emoties van anderen. Je stemt je gedrag af op je omgeving en krijgt daar waardering voor.”
Ken je je sterke kanten niet, dan mis je vooral kansen. Je springt niet in op vragen waar jij nou net goed in bent. Denk aan een nieuw project waar jouw ideeën welkom zijn, terwijl jij niet bedenkt om aan te schuiven. Sabine: “Als je je kwaliteiten inzet, gaan dingen vaak makkelijker. Dan hoef je voor je gevoel minder hard te werken.”
Je zwakke kanten niet kennen werkt andersom. Dan kan het gebeuren dat je te hard aan het ploeteren bent en je de buitenwereld de schuld geeft. Bijvoorbeeld: Het is ook een moeilijk project. Met die collega valt gewoon niet samen te werken. Sabine nodigt uit om de spiegel om te draaien: waarom kost dit mij zoveel moeite? Wat durf, doe of kan ik nog niet, waardoor het werk moeitelozer wordt? Dat inzicht helpt om je verder te ontwikkelen of om andere keuzes te maken.
Als je jouw sterke kanten niet kent, laat je kansen liggen. Je springt niet in op projecten waar jij juist het verschil kunt maken. Voor je zwaktes geldt hetzelfde. Sabine: “Het niet herkennen van je eigen zwaktes kan leiden tot onnodig veel frustratie en het weglekken van energie. Dat kost effectiviteit en werkplezier, zowel bij jezelf als mogelijk bij collega’s.”
3 tips om je sterke en zwakke punten te achterhalen
Hoe krijg je dit scherp voor jezelf? Sabine deelt drie praktische stappen die je direct kunt toepassen.
Tip 1: Begin bij jezelf
Maak een lijst van taken die jou moeiteloos afgaan en waar je naar uitkijkt aan het begin van de dag. Waar vragen collega’s jou vaak om hulp? Kijk ook naar de andere kant. Welke klussen stel je het liefst uit? Waar zie je tegenop en wat zuigt je helemaal leeg? Dit soort vragen beantwoorden geeft je richting waar je sterke en zwakke punten liggen.
Tip 2: Gebruik de kernkwaliteiten van Daniel Ofman
Zelfreflectie wordt concreet met het ‘good old’ kernkwadrantenmodel van Daniel Ofman. Sabine is nog steeds fan van dit model. Met dit model maak je inzichtelijk waar je kwaliteiten zitten en waar je groeipotentieel ligt. Een blog die hier dieper om ingaat lees je hier.
In een notendop: je unieke kwaliteit heeft altijd een doorgeschoten kant: je valkuil. Als je heel betrouwbaar bent, word je in de overtreffende trap misschien rigide. Het tegenovergestelde van je valkuil is je uitdaging, jouw groeipotentieel.
Je uitdaging oppakken is lastig omdat je daar vaak een allergie voor hebt. Sabine: “Als je heel goed bent in verbinden, is je uitdaging vaak om te begrenzen. Maar je hebt waarschijnlijk een allergie voor egocentrische mensen. Je bent bang dat anderen jou egocentrisch vinden als je grenzen stelt. Terwijl die grens jou juist in balans brengt.”
Onthoud dat je omgeving meespeelt. In een team dat slordig is met afspraken, schiet jij bijvoorbeeld sneller in je valkuil van rigiditeit.
Tip 3: Wees open en haal feedback op
Openheid over je zwakke kanten begint met mildheid. Sabine: “Ieder mens heeft zwaktes. Echt ieder mens. Ook de collega’s waar je misschien tegenop kijkt. Die zwaktes heb je niet expres ontwikkeld. Die zijn meegekomen met hoe je levenspad is gelopen, in combinatie met je aanleg.”
Toch zijn we vaak geneigd die kant van onszelf een beetje weg te moffelen en er niet open over te zijn. In haar trainingen doet Sabine daarom een eenvoudige oefening. Ze vraagt deelnemers van de leiderschapstraining KIM over welke kwaliteiten een goede leidinggevende moet beschikken, en er verschijnt een flinke lijst op het bord. Sabine: “Dan zeg ik: vingers omhoog wie al deze kwaliteiten bezit. Natuurlijk steekt niemand zijn vinger op. Je kan niet alle kwaliteiten hebben die daar op het bord staan. Dat hoort bij mens zijn.”
Die openheid heeft ook effect op je team. Sabine: “Als jij durft te laten zien wat jou niet goed afgaat, zet je een kader neer waardoor andere mensen dat ook niet hoeven te doen. En krijg je eerlijkere gesprekken.” Zwakke kanten durven benoemen en fouten durven toegeven is bovendien een kenmerk van sociale veiligheid. Omdat iedereen andere zwaktes heeft, gaat het er in een team vooral om hoe je elkaars kwaliteiten optimaal inzet. Je hoeft dus niet al je zwaktes keihard om te bouwen tot sterke punten.
Praktijkvoorbeeld: van zwakte naar leerdoel
In haar trainingen nodigt Sabine deelnemers uit om van hun zwakke kant een leerdoel te maken. Sabine: “Het kan echt kwetsbaar zijn om te zeggen: dit kan ik niet zo goed. Dan is het makkelijker om te zeggen: ik wil hier vaardiger in worden.”
Neem de voorzitter van een werkoverleg die het lastig vindt om mensen te onderbreken en te begrenzen. Sabine: “Dan nodig ik diegene uit om tegen de groep te zeggen: ik ga jullie wat vaker onderbreken en begrenzen, want ik wil dat leren.Mocht ik bot overkomen, dan hoor ik dat graag. Zo creëer je ruimte voor jezelf om te oefenen met hoe je van je zwakke punt een krachtiger punt maakt.
Deelnemers gaan er vervolgens zelf mee aan de slag en schrijven een reflectieverslag. Sabine: “Dan lees ik vaak: het viel mee. Ik heb geoefend en nu gaat het me makkelijker af. Ik ga dit vaker doen. Ingewikkelder dan dat is het niet. Maar het kan uiteraard wel wat moed vragen. Als het makkelijk voor je was, had je het al wel eerder gedaan” De drempel blijkt vaak vooral in je eigen hoofd te zitten. Sabine: “Heel vaak ben je kritischer op jezelf dan dat anderen dat zijn.”
Wanneer is extra ondersteuning nodig?
Als je merkt dat de onzekerheid blijft hangen of dat je structureel vastloopt in je patronen, kan begeleiding helpen. In de trainingen van vanHarte&Lingsma kijken we altijd naar jouw kwaliteiten en ontwikkelpotentieel. De training APK helpt je om je eigen patronen te herkennen en je werkdruk aan te pakken. Wil je leren hoe je moeiteloos leeft vanuit je waarden en kwaliteiten, dan past De Kern bij jou. Sabine: “Je kwaliteiten zijn de vaardigheden waarmee je jouw belangrijkste waarden vervult.”
Conclusie: groei begint met zelfinzicht
Zelfkennis is de basis voor groei en goed leiderschap. Ken je je sterke kanten, dan kun je ze vaker inzetten op momenten dat het ertoe doet. Ken je je zwakke kanten, dan kun je er met mildheid naar kijken en er gericht in ontwikkelen. Sabine: “Je kan niet in alles goed zijn.” Dat geldt voor jou, en net zo goed voor je collega’s. Door eerlijk te zijn over wat je meebrengt en wat je lastig vindt, ontstaat er echte verbinding.
Welke kwaliteit durf jij vandaag de ruimte te geven?
De inzichten op een rij
- Wat jou makkelijk afgaat, voelt voor jou snel normaal. Juist daar zitten vaak je kwaliteiten.
- Bij je kwaliteiten krijg je je valkuil er gratis bij: de doorgeschoten variant waar je soms te veel van doet.
- Tegenover je valkuil ligt je uitdaging. Daar zit je groeipotentieel, ook al voelt die kant onwennig omdat hij dicht bij je allergie ligt.
- Mildheid gaat vooraf aan ontwikkeling. Ieder mens heeft zwaktes, ook de collega’s waar je tegenop kijkt.
- Feedback vragen maakt blinde vlekken zichtbaar. Laat de complimenten eerst goed tot je doordringen voordat je naar je ontwikkelpunten kijkt.
Het begint bij jou
Om hier niet alleen over te lezen, maar het ook naar jezelf toe te trekken, helpt het om even stil te staan bij deze vragen:
- Welke complimenten wimpel jij weg omdat je het zelf zo normaal vindt?
- Wat in mijn leven gaat me altijd makkelijk af? Waar hoef ik weinig moeite voor te doen of vliegt de tijd voorbij zonder dat ik het merk?
- Aan wie kun je deze week vragen: noem eens vier kwaliteiten van mij, en twee dingen die je mij gunt?
Een kleine oefening
Vul het kernkwadrant van Daniel Ofman voor jezelf in. Kies één kwaliteit van jezelf. Vraag je af waar de doorgeschoten variant zit: wat wordt je valkuil als je er te veel van doet? Kijk dan naar het tegenovergestelde van je valkuil. Daar ligt je uitdaging. Sta tot slot stil bij je allergie: welk gedrag van anderen roept weerstand bij je op? Grote kans dat daar de reden zit waarom je je uitdaging zo lastig vindt.