Het is zondagavond en je merkt dat je al opziet tegen morgen. Je bent niet ongelukkig in je werk, maar het voelt alsof iets niet helemaal klopt.
Veel professionals herkennen dit. In deze blog neemt trainer Vivian Bastiaensen je mee in de vraag hoe je ontdekt of je eigenlijk nog doet wat je wilt. Haar vertrekpunt: in de kern weet je wat klopt. , maar in de drukte van alledag raken we makkelijk los van dat weten.
Laten we even stilstaan bij
We leven in een samenleving die door in een advies van de Raad voor Volksgezondheid de hypernerveuze samenleving (https://adviezen.raadrvs.nl/op-de-rem/) werd genoemd. We doen van alles, vaak vanuit angst om niet mee te tellen of achter te lopen. Maar ergens tussen al die acties raakte de vraag wat voor ons nog klopt misschien wel verloren.Vivian: “Je kunt op het werk wel druk zijn, maar doe je daarmee ook wat werkelijk bijdraagt en wat voor jou ook klopt? Doe je het omdat het moet, bekend is en zo lijkt te horen, of omdat je erin gelooft? (Denk aan het boek van Rutger Bregman over morele ambitie…? )
Waarom deze uitdaging zo vaak voorkomt
Veel mensen maken hun keuzes op automatische piloot. Normen van ouders, verwachtingen van een werkgever, maatschappelijke druk om te presteren, het hoort allemaal ongemerkt bij hoe je bent gaan werken. Vivian: “Als we onze keuzes een beetje lukraak maken, zonder daarbij ook ons lijf en gevoel te gebruiken, lopen we het risico dat die keuzes losraken van wie we eigenlijk zijn.”
Vivian: “Als we vanuit allerlei normen die we hebben meegekregen, van onze ouders, van de maatschappij, van de organisatie, keuzes maken, dan kun je nogal bekaaid ervan afkomen. Het immers niet van jou. Dan kan je je leeg voelen.” (te veel herhaling?)
Daar komt bij dat we ons denken vaak voor laten gaan op ons voelen. Ons hoofd is getraind in redeneren en optimaliseren. Het lijf, dat vaak veel beter aanvoelt of iets klopt, krijgt minder ruimte. Vivian: “Ons lijf vertelt ons over het algemeen heel goed wat we wel en niet willen.” Die signalen zijn er al, maar we hebben afgeleerd om ernaar te luisteren en er productief mee te werken.
De gevolgen als je het knagende gevoel negeert
Doorgaan met werk dat niet meer bij je klopt, heeft een prijs. Dat kan zich uiten in slapeloze nachten of in een voortdurend gevoel van ontevredenheid. Op langere termijn kan het leiden tot een bore-out of burn-out. Maar ook zonder die extremen raak je iets belangrijks kwijt: de vervulling die maakt dat je werk je energie geeft in plaats van kost.
Er is ook een effect op je omgeving. Vivian: “Wat je doet omdat het moet, komt met een heel andere energie en dus andere invloed.. Mensen merken het vaak welof je ergens voor gaat of dat je iets afwerkt. Wanneer we met hart en ziel werken kunnen we ook meer moed opbrengen, meer tegenslag en frustratie doorstaan.
Drie strategieën om meer inzicht te krijgen in wat je wilt
Inzicht in wat je werkelijk wilt, komt niet in één keer. Onderstaande drie strategieën helpen om je dichter bij een antwoord te brengen.
Tip 1: neem regelmatig tijd voor zelfreflectie
Veel mensen vinden het moeilijk om te voelen wat ze eigenlijk leuk vinden. De ‘spier’ om dat waar te nemen is bij velen verzwakt. Een simpele manier om ’m te trainen: noteer ’s avonds voordat je gaat slapen waar je vandaag van genoten hebt. Kleine dingen tellen net zo goed mee. Een gesprek dat soepel liep, een taak waarin je je tijd vergat, een moment van verbinding in een overleg.
Voeg daar een tweede vraag aan toe: wat voelde ik hierbij? Niet wat ik ervan vond, maar wat mijn lijf zei. Een lichtheid in je borstkas is andere informatie dan een beetje opwinding in je hoofd. Vivian: “De kunst is om bij de authentieke gevoelens te komen. Soms hebben we eerst uitgestelde rouw te nemen, voordat we weer vrij kunnen voelen waar we eigenlijk zin/plezier in hebben. Dus authentieke gevoelens ervaren kan ook lastig zijn. Soms leren we jong dat bepaalde emoties niet welkom zijn. Er ontstaat een conditionering, waarbij we angst ongemerkt omzetten in boosheid of pleasend gedrag. Of we kunnen kleine successen niet meer waarderen. Dan komt het erop aan om als het ware ‘verboden’ gevoelens weer te kunnen toelaten. Daarvoor moet je durven het niet te weten, ongemak verdragen. Met het volgen van het snelle, vaak oordelende hoofd is er dus veel informatie die je gemakkelijk mist. .
Wanneer we dat voelen lang niet gedaan hebben, kan het dus ook spannend zijn.
Tip 2: ga in gesprek met een vertrouwde collega of coach
Sommige inzichten krijg je als iemand anders meeleeft of ze terug spiegelt. ‘Kies iemand die je goed genoeg kent om voorbij de sociaal wenselijke antwoorden te komen’, Adviseert Vivian. Wees nieuwsgierig, vraag: wanneer zie jij mij echt in mijn kracht? Andere vragen om jezelf te stellen zijn bijvoorbeeld: wat zijn momenten waarop je dacht “nu ben ik helemaal op mijn plek of in flow?”? Wat waren de omstandigheden en wat was mijn aandeel? Welke waarde(s) van jezelf zie je daarin terug?
Ook, als dat kan, gesprekken met je ouders kunnen interessant zijn: Stel bijvoorbeeld de vraag: wat deed jij als kind graag, voordat de buitenwereld invloed kreeg op wat je leuk moest vinden?
Tip 3: onderzoek je waarden en drijfveren
Waarden werken als innerlijk kompas. Het zijn abstracties van een heleboel momenten in jouw leven, met een bepaalde emotionele lading. De dingen die je boos maken, of juist blij, verdrietig. Welke waarde hoort daarbij? Als je vanuit waarden keuzes maakt, ervaren de meeste mensen meer vervulling. Wat je doet, klopt dan met wat je aan het hart gaat.
Je belangrijkste waarden onderzoek je niet in een avond. Lees hier meer over in onze blog ”Wat drijft mij echt? Ontdek jouw motivatie en haal het beste uit jezelf.”
Vivian: “Coveys vraag kan ook helpen: Wat zou je op jouw grafsteen zou willen zien? Hij werkte altijd keihard, denk je dan: Ja, daar wil ik voor herinnerd worden?” De vraag werkt omdat het je tijdshorizon verlegt, voorbij de deadline van morgen.
Een praktijkvoorbeeld: van knagend gevoel naar bewuste keuze
Vivian vertelt over een deelnemer die werkte met de rem erop. Alles functioneerde, maar nooit met volle energie. In de training werd de vraag: wat is die rem eigenlijk? Waar houd je jezelf tegen? Soms zit het antwoord in een oude overtuiging, soms in onverwerkte boosheid of angst, vaak in iets dat al jong geleerd is.
Door die conditionering zorgvuldig te onderzoeken, kwam er langzaam ruimte. Niet met grote beslissingen in één keer, maar met kleine inzichten die de rem stukje bij beetje losser maakten. Vivian: “Vaak gaat het om jezelf reguleren. Leren hoe je sturing kunt geven vanbinnen, aan wat voorheen misschien een trigger was. Dat begint bij jezelf beter begrijpen. Dingen die we geleerd hebben van onze ouders, kun je in een nieuw licht zien. En denken: misschien wil ik het wel anders doen.
Wanneer is extra ondersteuning nodig?
Als het knagende gevoel blijft terugkeren of sterker wordt, of als je merkt dat je wel wil maar niet tot keuzes komt, kan een training of coachtraject helpen om tot de kern door te dringen.
De Kern is een training voor wie het eigen kompas wil herijken, wil uitzoeken wat zijn of haar waarden zijn en of de huidige werkkoers daar nog bij past. Doorbreek de Cirkel is een training waarin je de tijd en ruimte neemt om te ontdekken wat het diepere patroon is, waar vaak diverse uitdagingen uit voortkomen. Voor leiders die deze vraag op een hoger niveau willen onderzoeken, vanuit de vraag waartoe ze hier eigenlijk zijn, is Meesterschap en Leiderschap een passende keuze.
Conclusie: ruimte voor nieuwe keuzes en groei
Het knagende gevoel is een signaal dat iets in jou aandacht vraagt. Erkennen dat het er is en ernaar luisteren, is al een eerste stap in de goede richting.
Inzichten
- Er zit een kern in jou die weet wat klopt. In de drukte of onveiligheid raken we daar makkelijk van los.
- Keuzes vanuit normen voelen leger dan keuzes vanuit waarden.
- Je lijf vertelt je vaak sneller wat klopt dan je hoofd. Het is een kwestie van opnieuw leren luisteren.
- Vervulling en impact hangen samen. Wat je vanuit vuur doet, heeft een ander effect dan wat je uit plicht doet.
- Een gesprek met iemand die je spiegelt, brengt vaak inzichten aan het licht die je alleen niet ziet.
Het begint bij jou. Reflectie.
Om hier niet alleen over te lezen, maar het ook naar jezelf toe te trekken, helpt het om even stil te staan bij deze vragen:
- Waar krijg je in je werk echt energie van, en wanneer heb je dat voor het laatst gevoeld?
- Welke keuzes maak je op dit moment vooral vanuit wat moet, en welke vanuit wat jij wilt?
- Als je over vijfentwintig jaar zou terugkijken op dit jaar, waar zou je dan tevreden over willen zijn?
Een kleine oefening.
Maak een lijst van de afgelopen maand waarop je tien momenten noteert waarop je werkplezier voelde. Niet de bijzondere, maar gewoon momenten waarop je dacht: hier zit ik goed. Analyseer vervolgens die lijst. Welke soort werk komt erin terug? Met welke mensen was je op die momenten? Wat was de sfeer, wat was jouw bijdrage? De antwoorden samen wijzen in de richting van waar jouw waarden liggen, en daarmee naar wat het in de toekomst waard is om meer te gaan doen.