De presentatie zit erop en je manager bedankt je voor de heldere uitleg. Maar terwijl je terugloopt naar je werkplek ben je in je hoofd vooral die ene zin aan het herhalen die je beter had kunnen formuleren. De rest gleed weg, de hapering bleef hangen.
Veel professionals herkennen die stem. Trainer Sabine van Dijk: “Streng zijn kan een hardnekkige neiging zijn, omdat het een patroon is. Je denkt dat je het allemaal echt heel goed moet doen om als mens gewaardeerd te worden.” Die innerlijke criticus is nooit tevreden. Vaak zijn het juist de gedreven, ambitieuze mensen die zichzelf de minste ruimte gunnen om te leren.
In deze blog lees je waarom we vaak zo streng voor onszelf zijn en wat je kunt doen om milder te worden. Sabine deelt drie tips uit haar trainingen en een oefening die je vandaag nog kunt proberen.
Wat gebeurt er als je streng blijft voor jezelf?
De gevolgen kunnen groot zijn. Je werkt hard, maar het zelfbeeld blijft laag. Sabine: “Het is vooral heel veel druk die je jezelf oplegt. Gewoon jezelf heel weinig ruimte gunnen.” Doorgaan voelt vaak normaal; je grens vind je pas als je er overheen bent.
Uiteindelijk kan dit je volledig vastzetten. Het leidt zelden tot betere resultaten. Wel mogelijk tot angstgevoelens, gezondheidsklachten en op den duur zelfs kan op een burn-out.
Chronische stress die niet vermindert, kan ook fysieke klachten geven.
3 tips om minder streng voor jezelf te zijn
Milder worden voor jezelf is geen knop die je omzet. Het is een proces waarin kleine stappen het verschil maken. Sabine deelt drie tips die zij gebruikt in haar trainingen.
Tip 1: Herken je innerlijke criticus
Verandering begint met bewustwording. Sabine: “De innerlijke criticus heeft altijd zinnetjes met “moeten “ erin. Zoals: “ik moet dit echt perfect doen’. Probeer dat eens om te buigen in iets minder scherps.”
Voordat je iets aan die stem verandert, mag je hem waarderen. Sabine: “Er zit ook een hele belangrijke drijfveer in kwaliteit willen leveren. Daar mag die gedachte echt wel een beetje voor erkend worden.” Je criticus is er niet voor niets. Hij heeft je vaak gebracht waar je nu staat. Het kantelt pas als hij overneemt en je vastzet.
Daarna kun je de gedachte uitdagen. Niet door hem honderdtachtig graden om te keren, want dat accepteert je brein niet. Sabine: “Niet het moet perfect ombuigen naar ik mag de kantjes ervan aflopen. Maar wel: goed is goed genoeg, of 80% is al mooi.” Het verschil zit in een iets mildere versie van dezelfde zin.
Tip 2: Vergroot je zelfcompassie
Accepteer dat je fouten maakt. Als een dreumes leert lopen en tien keer valt, zeggen we ook niet dat hij maar beter kan stoppen omdat hij een mislukking is. We weten dat vallen bij het proces hoort. Jij bent niet anders.
Het vallen op zich is niet wat je zoveel stress geeft. Het is jouw vernietigende oordeel over het vallen dat je uitput.
Hoe doorbreek je dat?
Hoe doorbreek je dat? Praat tegen jezelf zoals je tegen je beste vriend of vriendin zou praten. Sabine: “Zou je tegen hen zeggen: “Wat ben je toch ook een waardeloze prutser dat je die deadline niet hebt gehaald?” Vast niet. Je zou eerder zeggen: “Je hebt je best gedaan en je had te veel op je bord. Je mag een volgende keer eerder hulp vragen” Gun jezelf diezelfde compassie.”
Tip 3: Stel realistische verwachtingen
Wat voor jou normaal lijkt, is misschien helemaal niet zo normaal. Sabine: “Soms lijkt wat jij realistisch vindt normaal, maar precies dat kan je valkuil zijn. Dat is jouw hoge lat.”
Toets je verwachtingen aan iemand die buiten je eigen denkcirkel staat, bijvoorbeeld een collega of iemand thuis die je vertrouwt. Sabine: “Je hebt anderen nodig om het realistische gehalte van je verwachtingen onder de loep te nemen, want jij zit soms vast in je eigen cirkel.”
Praktijkvoorbeeld: Van zelfkritiek naar groei
Een deelnemer in één van Sabine’s trainingen had een leven dat aan alle kanten vol was. Naast een drukke baan had ze ook een eigen praktijk als zzp’er. Daarnaast deed ze vrijwilligerswerk en zorgde ze voor een gezin. Ze vroeg zich af waarom er zo weinig tijd voor haar overbleef. Tegelijk voelde ze dat ze het allemaal moest doen.
Ze was continu moe. Ze merkte wel dat het druk was, maar voelde tegelijkertijd dat ze niets kon laten vallen. Haar werk had haar nodig. Haar ZZP-klanten rekenden op haar. Het vrijwilligerswerk maakte haar een goed mens in de maatschappij.
Tijdens een coachingstraject kwam de ware pijn op tafel. Ze verwarde wat ze presteerde met wie ze was. Wie je bent als mens en wat je presteert zijn twee verschillende dingen. “Je bent niet wat je presteert,” zegt Sabine. “De waardering die je krijgt is op wat je doet, niet op wie je bent.” Datzelfde geldt voor kritiek: feedback gaat over je gedrag, niet over jou als persoon.
Door dat onderscheid te maken, kwam er ruimte. Een inzichtsoefening hielp de deelnemer dat verschil ook echt te voelen. “Die erkenning als mens hoef je niet te verdienen,” zegt Sabine. “Die is er al.” Vanaf dat moment hoefde ze haar bestaansrecht niet meer te bewijzen door wat ze deed.
Wanneer heb je extra ondersteuning nodig?
Soms zit het patroon dieper dan je in je eentje kunt zien. Aanhoudende stress of een schuldgevoel dat niet wijkt zijn signalen dat het tijd is om jezelf te ontwikkelen, bijvoorbeeld met een coach of een trainer.
In de training APK werk je aan werkdruk en aan de manier waarop je met jezelf omgaat. Je leert je eigen patronen herkennen en deze uit te dagen.
Conclusie: Milder zijn voor jezelf maakt je een krachtiger leider
Minder streng zijn voor jezelf betekent niet dat je je ambities bij het grofvuil zet. Het betekent dat je stopt met het voeren van een uitputtingsslag tegen jezelf.
Een leider of een professional die met compassie naar de eigen fouten kan kijken, is een leider of professional die rust, veiligheid en vertrouwen uitstraalt. Door zachter te zijn voor jezelf, geef je onbewust ook je medewerkers of collega’s permissie om menselijk te mogen zijn. Je creëert daarmee een omgeving waarin groei mogelijk is.
De inzichten op een rij
- Je best doen is logisch, als je prestaties als nooit goed genoeg voelen speelt er iets anders.
- De innerlijke criticus verdient erkenning voor wat hij bracht, voordat je hem uitdaagt naar een mildere gedachte.
- Niet de fout maakt je streng, maar het oordeel dat je erover hebt.
- Wat jij realistisch noemt, is misschien jouw hoge lat. Toets dat aan iemand buiten je eigen denkcirkel.
- Je bestaansrecht als mens hoef je niet te verdienen door wat je doet. Dat is er al.
Het begint bij jou
Om hier niet alleen over te lezen, maar het ook naar jezelf toe te trekken, helpt het om even stil te staan bij deze vragen:
- Welke zinnen zegt jouw innerlijke criticus die je nooit tegen een goede vriend zou zeggen?
- Waar is goed genoeg voor jou echt goed genoeg, en waar leg je de lat onnodig hoog?
- Wat zou je willen loslaten als je wist dat je erkenning als mens niet afhangt van wat je doet?
Een kleine oefening
Houd een week lang een notitieblok of een bestandje op je telefoon bij de hand. Schrijf op wat je innerlijke criticus tegen je zegt zodra je het hoort. Niet om er meteen iets mee te doen, maar om het patroon zichtbaar te maken.
Lees je notities aan het einde van de week terug. Welke zinnen zou je niet tegen een goede vriend zeggen? Wat zou een goede vriend tegen jou zeggen op zo’n moment? Schrijf die zinnen ernaast op.
Sabine geeft een affirmatie mee: “Ik doe mijn best en dat is genoeg.” Spreek hem hardop uit op een moment dat de criticus oploopt.