Keuzes maken die passen bij jouw kernwaarden

Een beslissing ligt op tafel. Ogenschijnlijk simpel. Je weet wat logisch lijkt als beslissing en wat anderen verwachten dat er gebeurt. Maar je gevoel zegt iets anders.

Veel professionals en leidinggevenden herkennen dit. Ze nemen beslissingen op basis van wat hoort, wat past in de organisatie, of wat anderen van hen verwachten. Maar gaandeweg raken ze het contact kwijt met wat ze zelf echt belangrijk vinden. Daarmee kan een gevoel van vervreemding van je eigen werk ontstaan.

In deze blog onderzoeken we hoe je keuzes maakt die wél bij je passen. Die aansluiten bij je kernwaarden. Met praktische inzichten en concrete tips om bewust te kiezen.

Laten we even stilstaan bij hoe je keuzes maakt die kloppen bij je waarden

De druk om te presteren is overal voelbaar. Je moet targets halen, verwachtingen van je team managen en resultaten boeken. Maar je wil dat jouw leiderschap verder gaat dan cijfers alleen. Je wil integer en authentiek zijn en werk doen dat betekenis heeft.

Dat vraagt iets van je. Dat je weet waar je voor staat, met een innerlijk kompas. Een kompas dat richting geeft wanneer de keuzes lastig worden.

Waarom het kiezen vanuit kernwaarden zo’n uitdaging is

Kiezen vanuit je eigen waarden klinkt eenvoudig. Maar in de praktijk is het dat zelden. Sociale druk speelt een grote rol: je wilt erbij horen, gewaardeerd worden, niet buiten de boot vallen. De cultuur van je organisatie kan bepaalde keuzes belonen en andere ontmoedigen. En dan is er misschien nog je eigen neiging om te pleasen, om conflicten te vermijden.

Vaak speelt er iets fundamenteels. Veel mensen weten niet precies wat hun waarden zijn. Ze denken het te weten, maar bij nader onderzoek blijken die waarden overgenomen van anderen. Bijvoorbeeld waarden die je in de opvoeding hebt overgenomen.

“Wat mensen vaak als waarde formuleren is eigenlijk een verantwoordelijkheid”, vertelt trainer Vivian Bastiaensen. “Maar is dat echt jouw waarde? Of is het iets wat je van je ouders hebt overgenomen? Of een gewoonte die je je hebt aangeleerd die in je jonge jaren nodig was, maar je nu niet meer dient. Dat onderscheid is belangrijk. Is het echt van mij? Of is het eigenlijk iets wat ik van anderen moest, maar wat helemaal niet bij mij hoort?”

We handelen vanuit oude gewoontes, vanuit wat we ooit geleerd hebben dat zo hoort of nodig is. Terwijl we het van binnenuit zelf misschien heel anders zouden willen.

De gevolgen van keuzes maken zonder aandacht voor kernwaarden

Wat gebeurt er als je structureel keuzes maakt die niet bij je waarden passen? In eerste instantie misschien weinig merkbaars. Je functioneert prima en je doet wat er van je gevraagd wordt. Maar je kunt na verloop van tijd bijvoorbeeld merken in motivatie die wegebt. Stress die zich opbouwt. Kleine irritaties in je team die uitgroeien tot grotere spanningen. Een gevoel van vervreemding: je doet wel wat je doet, maar je bent er niet helemaal bij. Alsof je op de automatische piloot staat.

“Als we ons laten leiden door de buitenwereld, kunnen de eigen waarden ondergesneeuwd raken”, zegt Vivian. “Dan leg je je anker buiten jezelf. Daarmee word je een speelbal van anderen, in plaats van dat je zelf richting geeft.”

Op de lange termijn kan dit leiden tot burn-out of verloop. Niet omdat het werk te zwaar is, maar omdat het niet klopt met wat voor jou belangrijk is.

Drie strategieën om keuzes te maken die kloppen bij jouw waarden

Het goede nieuws: je kunt leren om bewuster te kiezen. Door op een andere manier naar jezelf te kijken. Hieronder lees je meer over drie strategieën die helpen om dichter bij jezelf te komen in je keuzes.

Tip 1: Breng je kernwaarden helder in kaart

Je waarden helder krijg vraagt dat je contact maakt met momenten waarop je geraakt werd. Momenten waarop je boos werd, ontroerd raakte, of juist energie voelde opborrelen. Daar, in die emotionele lading, liggen je eigen echte waarden verborgen.

“Een waarde is eigenlijk een abstractie van een heleboel momenten met een emotionele lading”, legt Vivian uit. “Juist bij die momenten waarop je bij jezelf merkt: nu word ik boos, nu word ik geraakt kun je onderzoeken welke waarde in jou leeft.”

Reflecteer daarom niet alleen met je hoofd. Voel wat er gebeurt in je lijf. Bespreek het met iemand die je vertrouwt of met een coach. Hoe beter je weet wat je echt belangrijk vindt, hoe makkelijker het wordt om keuzes te maken die daarbij passen.

Tip 2: Neem bewust de tijd voor een keuze

In een wereld die vraagt om snelheid, is vertragen een bewuste en niet altijd makkelijke keuze. Toch is het precies wat nodig is bij belangrijke vraagstukken. Niet elke beslissing hoeft vandaag genomen te worden. Soms helpt het om een nachtje erover te slapen. Of om even afstand te nemen en te sparren met iemand die je scherp houdt. En kiezen is vaak ook verliezen: met een keuze kies je voor het één en dus niet voor het andere. Daarom hebben we soms ook tijd nodig voor de rouw die daarbij kan horen.

Vivian benadrukt het belang van tijd nemen: “Neem de tijd om het echt uit te zoeken. Tot je tot de essentie komt van wie jij bent, wat jij wilt, en wat jouw waarden zijn.”

Tip 3: Communiceer je afwegingen open met je omgeving

Keuzes maak je zelden in isolatie. Ze raken anderen. Bijvoorbeeld je team, je collega’s of je leidinggevende. Door open te zijn over je overwegingen, ook als die afwijken van wat gebruikelijk is, creëer je ruimte voor begrip en voor verbinding.

Transparantie over je afwegingen maakt je juist geloofwaardig en menselijk. Het laat zien dat je bewust kiest. En het werkt twee kanten op. Door je eigen proces te delen, nodig je anderen uit hetzelfde te doen. Zo leg je een basis van vertrouwen binnen je team.

Praktijkvoorbeeld: keuzes maken in lijn met je waarden

Vivian vertelt over een deelnemer aan een training. Een vrouw die binnenkwam met het gevoel dat ze zichzelf voortdurend remde, terwijl ze juist heel gehaast was in gesprekken Steeds heel beschikbaar om anderen te helpen. Ze liet zich leiden door wat ze dacht dat anderen van haar verwachtten. Ooit was dat noodzakelijk. Dat inzicht bracht weer uitgestelde rouw omhoog. Zo’n proces doe je niet alleen. Met wat hulp kon ze leren tijd te nemen in interactie om haar eigen behoeftes te ontdekken en uit te spreken. Met die bewustwording ontdekte ze tijdens de training wat haar écht dreef. Welke waarden van haarzelf waren en waarom dit zo vertroebeld was geraakt.Dat proces bracht helderheid. En die helderheid veranderde alles.

“Ze vertelde dat ze nu vanuit veel meer ontspanning en vrijheid in gesprekken zit omdat ze weet wat ze wil en dat daar niets mis mee is.”, zegt Vivian. “Bijvoorbeeld in het contact met haar moeder Ook een gesprek met haar leidinggevende voerde ze met meer ontspannenheid en vrijheid. Haar humor, ondergesneeuwd geraakt door het zich aanpassen aan de buitenwereld, kwam nu ook veel meer naar voren.”

Wanneer is extra ondersteuning nodig?

Soms merk je dat je blijft twijfelen of stress voelt bij keuzes waarvan je weet dat ze eigenlijk niet zo moeilijk zouden moeten zijn. Dat je toch weer vastloopt in oude patronen die je niet kunt doorbreken.

Dat zijn signalen dat begeleiding een goed idee is. Een training of coaching kan helpen om te verhelderen waar het je echt om gaat. Om je waarden niet alleen te formuleren, maar ook te voelen/ervaren en te verankeren. In contact met anderen. Zodat je kompas niet alleen in je hoofd zit, maar in je hele lijf. Bij vanHarte & Lingsma bieden we trainingen als De Kern die precies daarop gericht zijn. Drie dagen waarin je onderzoekt wie je echt bent, wat je wilt, en hoe je van daaruit kunt leiden In het bijzijn van anderen, wat het proces versterkt en bekrachtigt.

Trouw blijven aan jezelf als leider

Leiderschap dat echt werkt, komt van binnenuit. Het begint bij weten waar je voor staat. Bij het kennen van je kernwaarden, niet als abstracte begrippen, maar als geleefde ervaring.

“Als jij gebaseerd op je waarden leiding geeft, word je voor anderen betrouwbaar en navolgbaar”, zegt Vivian. “Het is helder waar je voor staat, wie je bent. Daar kunnen mensen veel makkelijker bij aanhaken dan wanneer het alle kanten opvliegt. Je waarden helder hebben vormt het hart van je leiderschap.”

Inzichten

1. Waarden worden zichtbaar in momenten met emotionele lading. Wat je raakt, wijst naar wat je belangrijk vindt.
2. Niet al je waarden zijn van jou. Onderzoek welke je hebt overgenomen en welke echt bij je horen.
3. Vertragen is geen zwakte. Bewuste keuzes vragen tijd om te rijpen.
4. Transparantie over je afwegingen versterkt vertrouwen, niet alleen in jezelf maar ook in je team.
5. Kiezen betekent ook loslaten. Dat vraagt soms een rouwproces, en dat mag er zijn.

Het begint bij jou: reflectie

Om hier niet alleen over te lezen, maar het ook naar jezelf toe te trekken, helpt het om even stil te staan bij deze vragen:

1. Welke keuze heb je recent gemaakt waar je trots op bent? Wat maakte die keuze goed?
2. Wanneer voelde je voor het laatst dat je jezelf tekortdeed in een beslissing? Wat speelde daar?
3. Als je drie waarden zou moeten noemen die echt van jou zijn, welke zijn dat dan? En leef je daar ook naar?

Een kleine oefening

Neem een recente keuze waar je nog mee worstelt of die achteraf niet goed voelde. Schrijf op welke waarden voor jou belangrijk waren in die situatie. Vraag je dan af: heb ik die waarden gevolgd? En als er meerdere waarden spelen: welke is dan uiteindelijk belangrijker? Of heb ik gekozen vanuit wat ik dacht dat hoorde?

Vivian raadt aan om dit in gesprek te doen met iemand anders: “Vertel aan een ander over de keuzes die je hebt gemaakt en laat die ander reflecteren op wat hij of zij bij jou ziet. Vaak zien anderen al lang wat je eigenlijk wilt.”

Doe dit regelmatig. Kijk aan het eind van de dag terug: hoe heb ik geleefd volgens mijn waarden? Waar lukte het niet? En wat leer ik daarvan?