Je rent van overleg naar overleg, beantwoordt vragen nog voor ze gesteld worden en neemt zonder erbij na te denken steeds meer op je bord. Ergens halverwege de dag flitst het door je heen: voor wie doe ik dit eigenlijk allemaal?
Het is een herkenbaar patroon, vooral bij professionals en leidinggevenden die betrokken zijn en graag willen bijdragen. Maar ergens onderweg raak je de verbinding kwijt met wat jij zelf belangrijk vindt. Je doet van alles, maar het voelt niet meer als van jou.
Trainer en coach Vivian Bastiaensen ziet het regelmatig in haar trainingen. En ze begint bijvoorbeeld met vraag: “Wiens verwachtingen zijn dit eigenlijk? Zijn het je eigen verwachtingen, of die van anderen?” Soms is het antwoord verrassend eerlijk. “Ik word best wel vaak geleefd door mijn eigen verwachtingen en enthousiasme,” vertelt ze. “In mijn hoofd is van alles mogelijk. Maar om het op aarde waar te maken, is andere koek.”
Deze blog helpt je om dat patroon te herkennen en geeft je concrete handvatten om er anders mee om te gaan. Niet door harder te werken aan grenzen, maar door dichter bij jezelf te komen.
Laten we even stilstaan bij geleefd worden door verwachtingen
Geleefd worden, het woord zegt het al: iemand anders bepaalt het tempo en de richting van je dag. En het gekke is dat het je vaak pas opvalt als je al midden in de stroom zit.
Dat is niet gek. We leven in een tijd waarin werkplezier en authenticiteit hoog op de agenda staan, maar waarin de druk om te presteren en beschikbaar te zijn minstens zo groot is. De paradox is voelbaar: we willen meer onszelf zijn, terwijl de omgeving voortdurend om aanpassing vraagt.
Dit is geen individueel vraagstuk maar een patroon dat diep in onze werkcultuur zit. In teams, in organisaties, in de manier waarop we leiderschap vormgeven. En juist daarom verdient het aandacht.
Waarom verwachtingen van anderen zo’n uitdaging vormen
Zodra er verwachtingen van anderen zijn, zegt Vivian, kom je in een onderhandeling terecht. En onderhandelen is eigenlijk communiceren onder druk. “Dat betekent dat onze grootste valkuilen omhoogkomen. De één wordt star en gaat er ruzie maken, de ander wordt juist veel te flexibel en heeft daar later last van.”
Dat maakt het zo ingewikkeld. Niet omdat je het niet kunt, maar omdat door de druk die je voelt precies die knoppen ingedrukt worden waar je kwetsbaar bent. Loyaliteit, de behoefte aan erkenning, de wens om niet tot last te zijn. Veel van die patronen leer je al jong. Ze zitten diep, en ze komen in spannende situaties vaak als eerste naar boven.
Vivian benoemt: “Onderhandelen is de moeilijkste vorm van communiceren. Je moet grenzen kunnen aangeven, de spanning in de relatie verdragen, en tegelijkertijd de goede woorden vinden om die spanning te managen. Daar zitten enorm veel uitdagingen in.”
Geen wonder dat mensen de shortcut nemen. Ja zeggen terwijl ze nee bedoelen, meebuigen terwijl ze eigenlijk willen staan. Het voelt op dat moment als de makkelijkste weg, maar later betaal je de prijs.
Wat gebeurt er als je blijft voldoen aan verwachtingen van anderen?
De gevolgen zijn niet altijd meteen zichtbaar. Het begint subtiel, met een licht gevoel van onrust of een innerlijk conflict dat je niet goed kunt benoemen. Je functioneert nog prima, maar de vonk is er niet meer.
Langzaam sluipen de grotere effecten binnen. Je motivatie zakt weg, de stress hoopt zich op en je komt steeds verder af te staan van wie je eigenlijk wilt zijn. En dat raakt niet alleen jou. Je team merkt het ook, en je leiderschap verliest aan kracht juist omdat het niet meer vanuit jou komt.
In het ergste geval leidt het tot burn-out of een fundamentele twijfel over je werk en je rol. Niet omdat je niet goed genoeg bent, maar omdat je te lang geleefd hebt op de automatische piloot van andermans verwachtingen.
Drie strategieën om niet langer geleefd te worden door verwachtingen
Er is geen magische knop die je omzet, maar er zijn wel concrete stappen die je helpen om meer regie te pakken. Vivian deelt drie strategieën die je kunt toepassen. Ze gaan over bewustwording, communicatie en zelfzorg.
Tip 1: Herken je eigen patronen
Alles begint bij herkenning. Vivian geeft zichzelf als voorbeeld: “Mijn patroon is om vanuit enthousiasme van alles te willen doen. Maar het is helemaal niet realistisch. Ik heb geen zin om in mijn agenda te kijken, maar als ik tegen alles wat ik leuk vind ja zeg , moet ik iedereen teleurstellen of zelf in het weekend zitten werken.”
Herkenbaar? Veel mensen weten ergens wel dat ze in een patroon zitten, maar nemen niet de tijd om erbij stil te staan. De sleutel zit in het doorbreken van die automatische reactie. Eén van de eenvoudigste strategieën daarvoor is een pauze inlassen.
“Ik zeg heel vaak: ik moet er een nachtje over slapen,” vertelt Vivian. “Dan kan ik met ruimte ervaren of het echt past, zowel feitelijk, als inhoudelijk dan lukt het beter om mijn grenzen te bewaken ( en te kiezen voor werk wat dient, dat optimaal past bij mijn waarden en doelstellingen/ purpose)
Het klinkt simpel, maar juist dat ene nachtje maakt het verschil tussen een automatische ja en een bewuste keuze.
Tip 2: Communiceer je grenzen en behoeften
Grenzen aangeven klinkt logisch, maar het voelt vaak als iets heel anders. Want kiezen is ook verliezen, zegt Vivian. “Er komt soms een rouwproces op gang. Een leuke klus, je wilt het zo graag doen, maar je hebt er geen tijd voor. Dat kan ik zelf echt moeilijk vinden, om daar nee tegen te zeggen.”
Die emotie mag er zijn. Juist door die te erkennen, wordt het makkelijker om helder te communiceren. “Dan helpt het dat ik weet wat ik het belangrijkst vind,” vertelt Vivian. “Ken jezelf. Weet wat je nodig hebt om je senang te voelen. En zorg daarvoor, voordat je de wereld gaat redden.”
Dat vraagt om open gesprekken met je team, met collega’s, met je leidinggevende, maar ook thuis met bijvoorbeeld je partner. Want een grens die je met zorg en eerlijkheid uitspreekt, schept meer vertrouwen dan een ja die je later niet kunt waarmaken.
Tip 3: Maak ruimte voor je eigen waarden
Vivian is er stellig over: me-time is een onderschatte kwaliteit. “Me-time om voor jezelf weer helder te krijgen wat je eigenlijk echt belangrijk vindt. Zodat je vanuit helderheid kunt kiezen, in plaats van vanuit alle opdrachten die je worden gegeven.”
Dat vraagt dat je af en toe stilstaat bij de vraag: wie wil ik zijn? Niet alleen: wat moet ik doen? “In het doen kunnen we ons eindeloos verliezen,” zegt Vivian. “Maar als je geen kern hebt waar je op terug kunt vallen, en ook niet voldoende rust hebt om die waar te nemen, dan is het best moeilijk om je eigen stuur te bepalen.”
En die kern verschuift, soms ongemerkt. Je komt in een nieuwe levensfase terecht en leeft nog voort op de waarden van een eerdere periode. Misschien de tijd voordat je kinderen had, of voordat je die andere rol aannam. Elke fase vraagt om nieuwe afstemming, soms door te vertragen in het moment zelf en soms door tijd en aandacht om te ontdekken wat er nu echt toe doet.
Een praktijkvoorbeeld: van geleefd worden naar regie nemen
Vivian deelt een voorbeeld uit haar praktijk. Het gaat over iemand die van huis uit een broer had met problematiek. Zelf fietste deze persoon overal makkelijk doorheen, en dus leerde die al vroeg om niet tot last te zijn, inschikkelijk te zijn en overal maar in mee te gaan.
Dat patroon werkte jarenlang, tot het begon te wringen. De dingen gingen niet meer zoals deze persoon het eigenlijk wilde, en langzaam drong het gevoel door: dit altijd maar meebewegen is niet van mij, dit is wat ik geleerd heb te doen.
In de training oefende deze persoon met ín het moment waarnemen wat je echt wilt. Even stilstaan en een beter kloppend antwoord geven, in plaats van meteen mee te bewegen. Vivian zegt daarover: “Geen woorden maar aarden. We hebben de neiging om zoveel te praten en te beslissen en te rationaliseren. Soms moeten we eerst even aarden en ervaren waar we zijn, voordat we iets omzetten in taal.” (of: voordat we het taal geven.)
Wanneer is extra ondersteuning nodig?
Soms kom je er op eigen kracht niet uit, dat is geen zwakte maar wijsheid. Er zijn signalen die je kunt herkennen: aanhoudende stress die niet weggaat met rust, het gevoel dat je vastloopt in dezelfde patronen hoe hard je ook je best doet, of een verlies van motivatie datdieper zit dan een slechte week.
Als je merkt dat je steeds weer op hetzelfde punt uitkomt, kan het helpen om daar met iemand naar te kijken. De training Authenticiteit en persoonlijke kracht biedt je een veilige omgeving om patronen te doorbreken en te ontdekken wat er gebeurt als je dichter bij jezelf durft te blijven. Voor wie op zoek is naar verdieping in authentiek leiderschap, biedt het programma Meesterschap in leiderschap de ruimte om dit thema op een dieper niveau te verkennen.
Ruimte maken voor jezelf in een wereld vol verwachtingen
Geleefd worden door verwachtingen is vaak een patroon. En patronen kun je doorbreken. Niet door alles anders te doen, maar door beter te weten wat je wilt, door vaker stil te staan en door jezelf de ruimte te geven die je zo makkelijk aan anderen geeft.
Vivian gebruikt het beeld van een storm. “Als het om je heen stormt, daar kun je niet altijd iets aan veranderen. Maar als je in het oog van de storm staat, waar de rust is, dan kun je richting bepalen. Dat begint bij genoeg rust vinden om te weten wat je echt belangrijk vindt.”
Authentiek leiderschap begint niet bij een nieuwe strategie of een extra cursus. Het begint bij jou, bij de bereidheid om eerlijk naar jezelf te kijken en bij de moed om te handelen naar wat je ziet. Hoe geef jij ruimte aan je eigen leiderschap?
Inzichten
- Bewustwording is de eerste stap: herken wanneer je handelt vanuit verwachtingen van anderen en wanneer vanuit je eigen waarden.
- Grenzen stellen is geen afwijzing maar een daad van zelfrespect.
- Maak regelmatig ruimte om je eigen waarden te onderzoeken, want die veranderen met elke levensfase.
- Reflectie en vertraging zijn geen luxe maar noodzaak: eerst aarden, dan pas handelen.
- Zoek ondersteuning als je merkt dat je steeds in hetzelfde patroon blijft hangen.
Het begint bij jou: reflectie
Om hier niet alleen over te lezen, maar het ook naar jezelf toe te trekken, helpt het om even stil te staan bij deze vragen:
- Wanneer voel ik me het meest geleefd door verwachtingen? Welke situaties en welke mensen spelen daarin een rol? PS dit kunnen ook mensen vanuit je verleden zijn
- Welke waarden zijn voor mij echt leidend? Niet de waarden die ik zou moeten hebben, maar de waarden die ik voel als ik stil ben.
- Hoe kan ik vandaag één kleine stap zetten richting meer regie?
Een kleine oefening
Deze oefening komt rechtstreeks uit de trainingen van Vivian en werkt het beste samen met iemand die je vertrouwt.
Zoek iemand die je vertrouwt die je de volgende vraag steeds opnieuw stelt, zonder te sturen. De vraag is: wat is er goed aan om niet te voldoen aan iemands verwachtingen? Na jouw antwoord stelt diegene je dezelfde vraag opnieuw. En opnieuw. Zodat je voorbij het eerste, voor de hand liggende antwoord komt en steeds een laagje dieper kunt zakken.
Draai het vervolgens om: wat is er goed aan om wél te voldoen aan iemands verwachtingen? Weer steeds opnieuw. Zo krijg je zicht op de plussen en minnen die je onbewust meeneemt in elke keuze.
En dan de bonus, zegt Vivian: kijk ook naar wat er in het proces zelf gebeurt. Heb je tijdens deze oefening de neiging om aan de verwachtingen van de vraagsteller te voldoen? Geef je keurig antwoord volgens een bepaalde structuur, of ben je vrij om het helemaal op je eigen manier te doen? Of ging er toch stiekem me een patroon met je aan de haal?