Je hebt aan het begin van het overleg je idee ingebracht. Het ging misschien niet zo scherp als je van te voren had uitgedacht, maar je was enthousiast en je zag wat mensen knikken. Toch is er geen harde ja of groot enthousiasme. Later in de vergadering hoor je een collega vrijwel hetzelfde in andere woorden zeggen en wordt het opgepakt. Bij jouw idee gebeurde dat niet, en je weet niet precies waarom niet.
Je komt gefrustreerd de meeting uit. Hoe kan dat nou? Je voelt je niet gezien en je wordt er onzeker van. Met als gevolg dat je de vergadering erna je ideeën niet meer deelt, je wordt toch niet gehoord.
Laten we even stilstaan bij gehoord worden en je expertise zichtbaar maken
Een interessant onderzoek hierin is Google’s Project Aristotle, een uitgebreid onderzoek naar wat effectieve teams onderscheidt (https://www.sixsigma.nl/artikelen/samenwerking/succesvolle-teams). Twee van de vijf succesfactoren die de onderzoekers identificeerden, raken direct aan wat hier speelt: het ervaren van betekenis (weten dat het werk er voor jou persoonlijk toe doet) en het ervaren van impact (zien dat je bijdrage iets verandert in de wereld om je heen). Esther: “Hoe meer we elkaar zien op de werkvloer, hoe meer we ons mens voelen.” Gehoord worden gaat dus over meer dan winnen in de discussie. Het gaat over erkenning, en over de voorwaarden waaronder mensen pas echt hun beste werk doen.
Waarom wordt mijn expertise niet altijd benut?
Esther onderscheidt twee sporen waarop dit kan vastlopen. Het eerste is technisch. Spreek je kort en bondig genoeg, en sluit je verhaal aan op de mensen die je voor je hebt? Vertel je waarom dit ertoe doet voor de klant of de burger? Esther: “Heel vaak vertellen we de inhoud van ons idee, maar zijn we slecht in het overbrengen waarom dat idee zo van belang is.”
Het tweede spoor is innerlijk. Durf ik in dit gesprek plek in te nemen, of maak ik mezelf klein? Voor sommigen speelt daar iets bovenop. Esther: “Het kan bijvoorbeeld uitmaken of je vrouw bent in een technische omgeving, of dat je vanuit een minderheidsvisie of positie naar de dingen kijkt. Dan kan het nog spannender zijn om je stem te laten horen”
En dan zijn er nog patronen in de groep zelf. Onder werkdruk worden overleggen kort en haastig. Er sluipt makkelijk een stille aanname binnen: die collega zal het wel beter weten. Op die manier wordt je terugtrekken een gewoonte.
Wat gebeurt er als je niet wordt gehoord?
Als je het gevoel hebt dat je niet gehoord wordt, ga je minder delen. Esther: “Mensen denken: ik zeg het en dan gebeurt er niks en als Pietje het zegt komt het wel door. Laat maar.” Frustratie en onzekerheid stapelen zich op, en de neiging om je terug te trekken wordt sterker.
Op teamniveau is het effect breder. Esther: “Als we elkaar geen plek geven, krijgen we eenheidsworst. Voor de persoon zelf is dat vervelend in motivatie, maar voor het resultaat en de dienst die we leveren is het eigenlijk nog erger.” Innovatie komt voort uit verschillende perspectieven. Komen die niet op tafel, dan is wat het team produceert minder creatief en minder gedragen.
Drie strategieën om gezien en gehoord te worden
Onderstaande drie strategieën helpen om je expertise zo te brengen dat ze landt, zonder jezelf te verliezen of te overschreeuwen.
Tip 1: Bouw aan vertrouwen en relaties
Vertrouwen en relaties bouw je door echt te luisteren. Gehoord worden gaat ook over horen, begrepen worden gaat ook over begrijpen. Dit principe komt van Stephen Covey: begrijpen voordat je begrepen wordt. Concreet betekent dat: stel open vragen en luister naar de zorgen en verlangens onder de standpunten van anderen.
Esther: “Als je ruimte geeft aan de ander creëer je een basis waarin anderen ook ruimte geven aan jou.” Het is niet de snelste route als je morgen iets gedaan wilt krijgen. Maar als je wilt dat jouw expertise op de lange duur terechtkomt waar ze hoort, is investeren in de relatie geen verloren tijd.
Tip 2: Wees helder over je toegevoegde waarde
In onze cultuur is het allesbehalve vanzelfsprekend om te staan voor wat je brengt. Esther deelt openhartig dat ze daar zelf ook aan moest wennen. Esther: “Pas vlak voor mijn vijftigste durfde ik volle bak te zeggen: ik versta mijn vak.. Ik ben een vakmens. En ja, ik maak nog steeds fouten. En dat is oké.”
Het verschil zit in toon. Arrogantie zegt ‘ik kan dit, jij niet’. Voor jezelf staan klinkt anders: hier heb ik ervaring in, en daarmee help ik jou en de klant verder. Esther: “Je doet je team en de organisatie tekort als je niet uitkomt voor wat je kan en weet.”
Tip 3: Zoek feedback en blijf reflecteren
Voor je iemand anders om feedback vraagt, helpt het om je eigen ervaringen eerst op een rij te zetten. Esther: “Kijk eens terug naar de laatste paar overleggen of gesprekken. Wanneer voelde je dat het ging stromen en dat mensen je volgden? En wanneer merkte je: het landt niet?”
Door die rode draadjes voor jezelf in beeld te brengen, kun je gerichter feedback vragen aan een collega of leidinggevende. Een paar vragen die Esther daarvoor aanreikt:
- Word je warm of koud als ik mijn idee deel?
- Wanneer ga je aan en wanneer haak je af?
- Wanneer kom ik bij jou wel binnen, en wanneer niet?
- Wanneer wil je me volgen, en wanneer niet?
Een praktijkvoorbeeld: gehoord worden in een team
Esther vertelt over een deelnemer in een training. Iemand die de wereld voortdurend uitlegde alsof het feiten waren in plaats van zienswijzen. Plat gezien kon je je afvragen waarom hij überhaupt in de training zat, hij wist het immers allemaal al.
Op een gegeven moment spiegelde Esther hem. Esther: “Ik zei: wat ik je vooral zie doen, is vertellen hoe het zit, alsof dat zo is. Dat heeft op mij een bepaald effect, namelijk dat ik geen ruimte voel om mijn ideeën in te brengen. Maar ik ben zo nieuwsgierig: wat maakt dat je dat doet?”
De man antwoordde: anders word ik niet gehoord. Daar zat de paradox. Door zo hard zijn boodschap te brengen, kreeg hij precies niet wat hij zocht. Esther: “Misschien is het nodig dat je gaat vertellen wat het met je doet als mensen niet naar jou luisteren, en tegelijkertijd nieuwsgierig wordt naar waarom dat zo is.”
Op de werkvloer is hij vragen gaan stellen, in plaats van te vertellen hoe het zit. Zijn collega’s waardeerde dat hij vragen begon te stellen. Eén van hen merkte op: je bent inderdaad wel een beetje een eigenwijs snuiter. Dat opende een gesprek dat eerder niet mogelijk was. Esther: we willen allemaal gehoord worden. Dat uit zich niet altijd even handig. De één uit dat door te overschreeuwen, de ander door (te) weinig te zeggen.
Wanneer is extra ondersteuning nodig?
Als je merkt dat je structureel je boodschap niet over de bühne krijgt, is dat een signaal. Inhoudelijk kun je gelijk hebben, maar dat betekent niet automatisch dat je ook gehoord wordt. Een training of coaching kan helpen om nieuw gedrag te oefenen en oude patronen te onderzoeken in een omgeving waarin dat veilig kan.
Voor professionals zonder hiërarchische rol die hun invloed willen vergroten, is KIM voor niet-leidinggevenden de training die hier goed bij past. Je werkt aan zichtbaarheid en aan hoe je je expertise zo brengt dat ze landt. Voor wie veel adviseert is Adviseren met impact een logische keuze. De training richt zich op het hele palet van adviseren, van vraagverheldering tot het zorgen dat een advies wordt opgevolgd.
De kracht van gehoord worden: ruimte voor groei en verbinding
Onder de zoektocht naar gehoord worden ligt een breder verlangen. Esther: “We willen allemaal gehoord worden. De één doet dat door te overschreeuwen, de ander zegt misschien veel te weinig. Maar het verlangen is hetzelfde: gezien worden in wat je brengt en in wie je bent.” Dat verlangen reikt verder dan je expertise: het gaat over gezien worden als mens.
Inzichten
- Niet gehoord worden voelt persoonlijk, maar is vaak een patroon van de groep. Hoe meer iedereen ruimte krijgt om iets toe te voegen, hoe meer ieders bijdrage gaat tellen.
- Inhoud zonder duidelijke why landt zelden. Vertel waarom dit ertoe doet voor de klant of de burger, ook als de inhoud zelf voor jou vanzelfsprekend is.
- Begrijpen voordat je begrepen wordt is geen platitude. Wie eerst goed luistert, wordt vaak ook serieuzer beluisterd.
- Voor jezelf staan is geen arrogantie. Een vakmens benoemt waar de eigen toegevoegde waarde ligt, en doet team en organisatie daarmee een dienst.
- Een minderheidspositie of een afwijkende kijk maakt je stem extra waardevol, juist omdat ze een ander geluid toevoegt. Dat het meer moeite kost om die stem te brengen, hoort daarbij.
Het begint bij jou
Om hier niet alleen over te lezen, maar het ook naar jezelf toe te trekken, helpt het om even stil te staan bij deze vragen:
- Waar voelde jij je voor het laatst echt gehoord op je werk? En wanneer juist niet?
- Welk patroon herken je bij jezelf in vergaderingen waar jouw boodschap niet aankomt?
- Wat doe jij om ruimte te maken voor de stem van anderen, en wat zou je daar nog in kunnen versterken?
Een kleine oefening
Kies een vergadering of overleg dat in de komende week plaatsvindt. Bedenk vooraf één punt waarvan jij denkt dat het ertoe doet, en formuleer in twee zinnen wat je voorstelt en waarom het belangrijk is voor de mensen die erdoor geraakt worden.