Hoe ontwikkel je natuurlijk gezag als leider of professional?

Je wilt graag invloed uitoefenen in je team of organisatie, maar merkt dat mensen niet automatisch naar je luisteren. Je ideeën zijn goed, je bedoelingen oprecht, maar toch lijkt je boodschap niet te landen. Frustrerend, zeker als je merkt dat anderen wel vanzelfsprekend gezag uitstralen en aandacht krijgen.

Veel professionals en leidinggevenden lopen hier tegenaan. Natuurlijk gezag is niet iets dat je kunt afdwingen met een functie of titel. Het ontstaat doordat mensen je willen volgen, niet omdat ze moeten. In deze blog lees je wat natuurlijk gezag is, waarom het soms ontbreekt en hoe je het kunt ontwikkelen op een manier die bij jou past.

Trainer Karlijn Ooms zegt daarover: “Formeel gezag is de macht die je hebt door de functie die je bekleed. Natuurlijk gezag is de persoonlijke macht, mensen willen je volgen om wie je bent als persoon.”

Referentiemacht is vaak gelinkt aan charisma, wanneer anderen zich met je identificeren, zich tot je aangetrokken voelen of respecteren wat je doet. Denk aan mensen bij wie dat vanzelf lijkt te gaan, zoals influencers of bijvoorbeeld rapper Donny met zijn vuurwerkbril.

Er is onderzoek gedaan naar de eigenschappen van personen die over veel referentiemacht beschikken. Doe er je voordeel mee op de werkvloer:

• Oordeel nooit, sta boven noch onder de ander.
• Wees vrij van angst, handel ondanks angst.
• Wees onafhankelijk van de mening van de ander.

Het ontwikkelen van natuurlijk gezag is niet eenvoudig. Het vraagt om zelfinzicht en lef, en om gedrag dat laat zien dat het klopt wat je zegt. Factoren als onzekerheid, werkcultuur, persoonlijke overtuigingen en groepsdynamiek spelen daarbij een grote rol.

In een tijd waarin organisaties steeds meer zelfsturend werken en hiërarchie steeds belangrijker is, wordt natuurlijk gezag alleen maar belangrijker. Leiderschap draait steeds minder om macht, maar om invloed vanuit authenticiteit.

De gevolgen van onvoldoende natuurlijk gezag

Wanneer natuurlijk gezag ontbreekt, merk je dat op verschillende niveaus. Teams missen richting, er ontstaat onduidelijkheid of zelfs weerstand. Besluiten worden in twijfel getrokken, verantwoordelijkheden schuiven heen en weer en de sfeer verslechtert.

Karlijn: “Als jij niet in contact bent met anderen en alleen vanuit angst of controle leidinggeeft, wordt gezag rigide. Dat werkt niet. Natuurlijk gezag gaat juist over menselijk contact maken, anderen begeleiden en aansluiten bij wat de ander nodig heeft.”

Een gebrek aan natuurlijk gezag kan leiden tot stress, onzekerheid en frustratie. En voor teams betekent het minder motivatie, meer miscommunicatie en lagere productiviteit. De kern is dat mensen alleen bereid zijn te volgen als ze zich gehoord, begrepen en serieus genomen voelen.

Gelukkig is natuurlijk gezag te ontwikkelen. Niet door harder te roepen, maar door authentiek, consequent en met aandacht te handelen.

Tip 1: Vergroot je zelfkennis en zelfvertrouwen

Natuurlijk gezag begint bij weten wie je bent en waar je voor staat. Mensen voelen haarfijn aan of je jezelf kent en in balans bent. Karlijn zegt daarover: “Natuurlijke autoriteit begint met weten waar je voor staat. Mensen volgen niet wat je doet, maar waarom je het doet.”

Een goed startpunt is reflecteren op je eigen waarden en drijfveren. Wat vind jij belangrijk in je werk? Waarom doe je wat je doet? Een oefening die Karlijn vaak gebruikt in haar trainingen is om letterlijk de natuur in te gaan: “We laten deelnemers reflecteren op de vraag: wat is jouw ‘why’? Wat drijft jou, wat wil jij bijdragen?”

Zelfvertrouwen speelt ook een cruciale rol. “Als jij niet zeker bent van jezelf, is de kans klein dat mensen je gaan volgen. Neem dat serieus. Vraag extra feedback en zorg dat je je bewust bent van hoe je overkomt op anderen. Dat helpt om jouw plek optimaal in te nemen,” zegt Karlijn.

Tip 2: Wees consequent en betrouwbaar

Gezag groeit door voorspelbaarheid. Mensen moeten weten wat ze aan je hebben. Dat betekent niet dat je niet flexibel mag zijn, maar wees consequent in woorden en daden. Karlijn benadrukt: “Doe wat je zegt en zeg wat je doet. En wees ook consequent in je verbale en non-verbale communicatie. Dat straalt betrouwbaarheid uit.”

Eenvoudige dingen kunnen hierin al veel verschil maken. Kom afspraken na. Koppel terug als je iets hebt opgepakt. Laat zien dat je zorgvuldig omgaat met vertrouwen. Dat soort consistent gedrag bouwt geloofwaardigheid op, de basis van gezag.

Ook non-verbale signalen spelen mee. Lichaamshouding, oogcontact en stemgebruik bepalen hoe overtuigend je overkomt. Of zoals Karlijn zegt: “Non-verbale communicatie heeft veel impact. Wees je dus bewust van wat je uitstraalt.’

Tip 3: Luister actief en toon oprechte interesse

Natuurlijk gezag gaat niet over dominantie, maar over verbinding. Mensen volgen eerder degene die hen ziet, hoort en serieus neemt.

Actief luisteren is daarom essentieel. Vraag door, toon nieuwsgierigheid en erken emoties van anderen. Karlijn verwoordt het zo: “Het belangrijkste bij leidinggeven is dat je de ander ontmoet waar hij is en dat jij flexibel bent in je leiderschapsstijl.”

Dat vraagt ook om situationeel leiderschap: weten wanneer iemand sturing nodig heeft en wanneer juist ruimte. Te snel willen sturen of alles willen loslaten kan beide misgaan. Gezag zit in die balans om aanwezig te zijn zonder te overheersen, zodat ieders potentieel volledig benut wordt.’

Praktijkvoorbeeld: natuurlijk gezag in actie

In de trainingen die Karlijn Ooms geeft, komt regelmatig naar voren dat deelnemers moeite hebben om hun plek echt in te nemen. Vaak spelen er overtuigingen als “mensen zitten niet op mij te wachten” of “ik moet precies weten wat ik doe voordat ik iets kan zeggen.”

Karlijn vertelt: “Sommige deelnemers vinden het spannend om los te laten, zeker als ze zelf precies weten hoe iets moet. Dan proberen ze vanuit controle gezag te houden, maar dat is zonde. Het belangrijkste is dat je de ander ontmoet waar hij is. Als iemand het zelf al kan, benut je niet het volledig potentieel van de ander door het zelf te doen.”

In een oefening over situationeel leiderschap laat ze deelnemers ervaren wat er gebeurt als je een te ervaren collega te strak aanstuurt of juist volledig loslaat. “Als jij een hele senior collega hebt en die ga jij instructies geven, dan zet je iemand vast en ontneem je verantwoordelijkheid. Dat brengt vaak frustratie met zich mee. Maar als je iemand op dag één helemaal vrijlaat, dan is het ook zwemmen,. Dat kan net zo frustrerend zijn.” legt ze uit.

De essentie van de oefening is dat er niet één juiste manier van leidinggeven is, maar dat je het beste leidinggeeft wanneer je afstemt op de behoefte van de ander. Door te luisteren, te observeren en te handelen vanuit rust en vertrouwen.

Wanneer is extra ondersteuning nodig?

Soms blijft natuurlijk gezag een lastig thema, ondanks goede intenties. Je merkt dat je steeds terugvalt in onzekerheid of controle. Je wilt het goed doen, maar voelt dat het niet werkt.

Karlijn: “Op het moment dat je merkt dat je niet die plek inneemt die je eigenlijk wílt innemen, is dat vaak een teken dat er diepere overtuigingen spelen. Een training of coaching kan helpen om daar bewust bij stil te staan.”

Leiderschapstrajecten zoals Leider in Jou of KIM bieden daarvoor een veilige omgeving. Je leert daar experimenteren met gedrag, krijgt feedback op je communicatie en ontwikkelt meer zelfvertrouwen en rust in je leiderschap.

Conclusie: natuurlijk gezag is te ontwikkelen

Natuurlijk gezag is geen aangeboren talent, maar een samenspel van zelfkennis, gedrag en verbinding. Het ontstaat als je handelt vanuit overtuiging, met respect voor jezelf én de ander.

Begin klein. Luister bewust. Kom afspraken na. En wees niet bang om te vertragen.
Zoals Karlijn zegt: “Wees vrij van angst. Neem de angst als het ware mee onder je arm (het hoeft niet weg) en doe het alsnog.”

Hoe ontwikkel jij jouw natuurlijke autoriteit?

Inzichten

• Natuurlijk gezag krijg je niet door harder te praten, maar door helder te zijn in wie je bent en waar je voor staat.
• Invloed ontstaat niet alleen door een functietitel, maar door de manier waarop je aanwezig bent.
• Gezag groeit door betrouwbaarheid. Kleine, consistente daden bouwen vertrouwen op.
• Wie te veel wil controleren, verliest contact. Het is belangrijk om af te stemmen op de behoefte van de ander.
• Natuurlijk gezag ontstaat als je de ander echt hoort en tegelijk bij jezelf blijft.

Het begint bij jou

Om hier niet alleen over te lezen, maar het ook naar jezelf toe te trekken, helpt het om even stil te staan bij deze vragen:

• In welke situaties voel jij dat mensen minder naar je luisteren dan je zou willen? Wat doe jij hierin?
• Wanneer ervaar jij dat mensen je wel volgen, zonder dat je hoeft te duwen of te trekken? Wat doe je daar anders?
• Welke overtuiging over jezelf staat jouw natuurlijk gezag soms in de weg?

Een kleine oefening

Kies deze week één gesprek of overleg waarin je bewuster wilt werken aan je natuurlijke gezag.

Vooraf stel je jezelf drie korte vragen:

1. Wat wil ik hier brengen?
2. Wat heeft de ander nodig van mij?
3. Hoe wil ik overkomen?

Na het gesprek noteer je kort:

1. Wat deed ik?
2. Wat zag ik gebeuren bij de ander?
3. Wat werkte en wat niet?

Maak het niet groter dan nodig. Kies één moment of één gesprek. Kijk wat er gebeurt als je bewust aanwezig bent.