Zes vergaderingen op een dag. Drie besluiten die niet konden wachten. Een inbox die sneller volloopt dan je hem leeg krijgt. Je hebt het gevoel dat je daadkrachtig alle to-do’s getackeled hebt. Maar het gesprek valt stil op het moment dat je erbij komt staan bij het koffieaparaat. En ’s avonds op de bank merk je dat je lijf en hoofd nog op volle toeren draaien en je niet goed tot rust komt.
Veel leidinggevenden herkennen dit. Ze willen krachtig zijn, maar merken dat die kracht steeds meer lijkt op haast. Op doorduwen. En wie probeert te vertragen, voelt zich al snel besluiteloos.
In deze blog neemt trainer Esther Blenk je mee in waarom dat beeld niet klopt en welke stappen je kunt zetten om leiderschap te ontwikkelen dat zowel krachtig als rustig is.
Laten we even stilstaan bij krachtig en rustig leiderschap
Esther: als je kracht vertaalt naar een sportmetafoor, gaat het al snel over snelheid en de beste prestaties. Rust wordt gezien als zacht of gezapig. We hebben een verkeerd beeld bij beide woorden. Want elke sporter weet dat rust en herstel van groot belang is.
Esther: “Kracht komt naar voren als er innerlijke rust is. Als je onrustig bent van binnen, dan wordt je communicatie vaak juist niet krachtig. Vaak wordt het dan autoritair en hard.” Wat eruitziet als daadkracht, is vaak gejaagdheid. Terwijl rust soms de stevigste vorm van leiderschap is die er is.
De uitdaging: rust en kracht in balans brengen
Esther: “Het is heerlijk om doelen te halen.” Dat gevoel is verslavend. Je wilt het steeds opnieuw, en dus blijf je in die stand staan. Maar je kunt niet continue in die staat van alertheid blijven.
Als bijvoorbeeld een kat die een muis vangt, gaat die daarna in de zon liggen. Om het eten te verwerken en om te rusten. Mensen doen dat van nature ook, maar we zijn het afgeleerd door onderwijs en werk. We leren voortdurend dat het gaat over resultaten en doelen. En dat klopt, het gáát ook over resultaten en doelen. Maar niet alleen maar en als je in die snelheid blijft, ga je dingen over het hoofd zien.
Esther noemt de paradox die ze in haar trainingen gebruikt: vertragen om te kunnen versnellen. Er is niets mis met snelheid, maar als je alleen maar versnelt, ga je voorbij aan signalen en aan de mensen om je heen.
Wat gebeurt er als je deze uitdaging negeert?
Als leidinggevende geef je het voorbeeld. Wat jij uitstraalt, nemen je medewerkers over. Als kracht voor jou betekent snel en hard, zonder ruimte voor reflectie, dan breng je dat over aan je team.
Leidinggevenden die structureel in de snelheidsstand blijven, lopen het risico op overspannenheid. Ze missen signalen bij zichzelf en bij hun team. En het leiderschap dat ze tonen, voelt voor de omgeving niet krachtig maar onrustig.
Drie strategieën voor krachtig en rustig leiderschap
De omslag begint niet met harder werken aan jezelf. Het begint met vertragen. Esther deelt drie strategieën hiervoor.
Tip 1: Bewust vertragen in je leiderschap
Vertragen is voor Esther éen van de belangrijkste competenties van een leidinggevende. Het begint bij simpele keuzes. Niet alle vergaderingen een uur laten duren. De ene twintig minuten, de andere anderhalf uur. Door een vergadering langer te laten duren kun je bewust ruimte maken om met elkaar te mijmeren of te brainstormen, in plaats van alleen maar knopen door te hakken. Kijk welke vergaderingen gebaat zijn bij dit soort ruimte, en welke vergaderingen eigenlijk ook een stuk korter kunnen duren. Zo houd je de balans.
Esther: “Mensen bereiden vaak amper hun vergaderingen voor. En dan bedoel ik het niet alleen inhoudelijk.” De voorbereiding die ertoe doet, is niet alleen wát je wilt bespreken, maar wie je wilt zijn op dat moment. Kijk naar wat je nodig hebt om met aandacht en aanwezigheid in het gesprek te zijn.” Zodat je bewust kiest hoe je een gesprek ingaat, in plaats van er op adrenaline in te rollen.
Tip 2: Duidelijk zijn zonder te forceren
Krachtig leiderschap is niet hetzelfde als autoriteit. Esther maakt een duidelijk onderscheid. Autoriteit is: dit is hoe we het gaan doen. Stevigheid is: zo zie ik het, dit is mijn gevoel erbij. En als ik dit zo zeg, hoe landt het dan bij jullie?
Dat verschil vraagt voorbereiding. Weet vooraf wat je wilt communiceren en waarom het belangrijk is. Door dat helder te hebben, kun je het rustiger brengen. En daarmee steviger. Je forceert niet, maar neemt je plek in.
Tip 3: Geef ruimte aan emoties en reflectie
In veel vergaderingen gaat het alleen over de inhoud. Hoe staat het ervoor, hoeveel tijd hebben we nog. Maar als je daarnaast ook vraagt hoe iemand zich voelt in het project, gebeurt er iets anders. Mensen voelen zich erkend. En dat geeft echte kracht aan het team.
Esther: als je zegt “dit is ook een pittige tijd” en je neemt de tijd om daarbij stil te staan, dan voelen mensen: ik word gezien. Die erkenning kost weinig tijd maar levert veel op.
Praktijkvoorbeeld: van onrust naar stevigheid
Esther vertelt over een deelnemer die een training instapte met veel energie en veel woorden. Snel praten, onrustig in het lichaam, en voortdurend de vraag: hoe moet ik dit doen?
Maar de training begon niet met antwoorden. De eerste vraag was: hoe doe je het nú, en wat maakt dat je het zo doet? Esther: “We zetten mensen op de rem. Ze worden daar vaak niet blij van in het begin. Ze voelen fysiek hoe lastig het is om te vertragen.”
Gaandeweg verschoof er iets. De deelnemer ging begrijpen waarom de haast er was. En ontdekte dat als hij vanuit rust handelde, dingen eigenlijk makkelijker gingen. Esther: “Deze deelnemer ontdekte dat hij het eigenlijk super fijn vond om te vertragen. Terwijl hij dacht van niet.” Het blijft vallen en opstaan. Maar de ervaring dat vertraging soms de kortste weg is naar een goed besluit, nam hij mee naar de praktijk.
Wanneer is extra ondersteuning wenselijk?
Soms herken je het patroon, maar lukt het niet om eruit te stappen. Je weet dat je te snel gaat en voelt dat het anders moet. Maar zodra de druk oploopt, grijp je terug naar wat je kent. Dan kan een training helpen om daar buiten je eigen werksituatie naar te kijken.
In de training Coachend leidinggeven werk je aan bewuster omgaan met je leiderschapsstijl. In de KIM krijg je twaalf dagen de ruimte om je patronen te onderzoeken.
Ruimte voor groei en verbinding
Krachtig leiderschap is de rust hebben om te luisteren en de stevigheid om duidelijk te zijn.
Die combinatie ontwikkel je niet door méér te doen, maar door bewuster te kiezen wat je doet. Door te vertragen voordat je versnelt en jezelf de vraag te stellen wat je nodig hebt, voordat je een vergadering inloopt. Rust is geen luxe. Het is een voorwaarde voor kracht.
Esther: “Vertragen om te kunnen versnellen. Er is niets mis met snelheid. Maar als je in de snelheid blijft, ga je dingen over het hoofd zien.”
Inzichten
- Echte kracht komt voort uit innerlijke rust. Zonder die rust voelt leiderschap voor de omgeving vaak onrustig en autoritair.
- Snelheid levert een korte kick op, maar leidt op de lange termijn tot gemiste signalen en overbelasting.
- Vertragen is één van de belangrijkste competenties van een leidinggevende. Niet als doel op zich, maar om bewuster te kunnen handelen.
- Stevigheid is niet hetzelfde als autoriteit. Je plek innemen en tegelijk ruimte laten voor de ander, is krachtig leiderschap.
- Als je je team vraagt hoe ze zich voelen bij een project, kost dat weinig tijd maar levert het veel op aan vertrouwen.
Het begint bij jou
Om hier niet alleen over te lezen, maar het ook naar jezelf toe te trekken, helpt het om even stil te staan bij deze vragen:
- Wanneer voel jij je krachtig en rustig tegelijk? Wat is er dan anders dan op de momenten dat je alleen maar rent?
- Wat roept onrust bij je op in je leiderschap? Versnellen of vertragen, wat is jouw eerste reactie?
- Wat heb je nodig om morgen één vergadering in te gaan met meer aandacht en aanwezigheid dan je normaal doet?
Een kleine oefening
Kies morgenochtend één moment vóór je eerste gesprek of vergadering. Ga even zitten en stel jezelf de vraag: wat heb ik nodig om hier straks met aandacht aanwezig te zijn?
Merk op hoe je het gesprek ingaat als je dat hebt gedaan. Is er verschil met hoe je normaal binnenkomt? Doe dit een week lang, steeds voor één gesprek per dag. En kijk wat er verandert.