In de vergadering vraagt je leidinggevende om je mening over een nieuw plan. Je voelt precies wat je ervan vindt, maar in plaats van dat te zeggen kijk je eerst de tafel rond. Je past je woorden aan op wat je denkt dat gewenst is. Het plan krijgt instemming. Maar op de terugweg vraag je je af: wie zat daar eigenlijk te praten?
Het is een herkenbaar patroon. Je wilt invloed hebben en serieus genomen worden. Maar ergens onderweg verlies je het contact met wat jij er zelf van vindt. Of je houdt het juist zo stevig vast dat je geen ruimte meer laat voor de ander. In beide gevallen verdwijnt er iets wezenlijks.
In deze blog neemt trainer Esther Blenk je mee in de vraag die ze regelmatig hoort bij deelnemers: hoe krijg ik meer invloed zonder mezelf kwijt te raken? Je leest waarom dat zo lastig is en wat je kunt doen om invloed en eigenheid samen te laten gaan.
Laten we even stilstaan bij beïnvloeden zonder je eigenheid te verliezen
Invloed uitoefenen en jezelf blijven klinkt als iets dat vanzelf zou moeten gaan. Maar in de praktijk botst het regelmatig. Organisaties vragen om samenwerking, maar belonen vaak de mensen die het snelst en hardst hun punt maken. Tegelijkertijd groeit het besef dat echte invloed niet ontstaat door de hardste stem, maar door verbinding. Door te weten wie je bent en dat te durven laten zien.
Esther ziet dat dagelijks in haar trainingen. Deelnemers die binnenkomen met de wens om meer impact te maken, maar tegelijkertijd zeggen: ik wil niet totaal anders worden. Dat is geen tegenstrijdigheid. Het is precies de kern van waar het over gaat. Je wilt groeien op een manier die bij jou past. Niet door jezelf een ander jasje aan te meten, maar door te ontdekken wat er al is en daar meer ruimte aan te geven.
Waarom is het zo lastig om invloed uit te oefenen zonder je eigenheid te verliezen?
Esther: “Op de werkvloer wordt extravert gedrag in de regel meer beloond. Wie het hardst roept, wordt het eerst gehoord. Dan is het heel lastig als je meer introvert bent om bij jezelf te blijven en te spreken wanneer jij dat nodig vindt.”
Dat herkennen veel mensen. Niet alleen mensen die zichzelf als introvert beschrijven, maar ook mensen die gewoonweg een andere stijl hebben. Die liever luisteren voordat ze spreken en hun woorden zorgvuldig kiezen. Die wel degelijk iets te zeggen hebben, maar die niet het luidst praten of als eerste het woord pakken.
Daar komt bij dat leidinggevenden soms verwachtingen uitspreken die het patroon versterken. “Zeg dan meer wat je denkt” klinkt als een uitnodiging, maar kan ook de boodschap geven: pas je aan aan hoe wij het hier doen. Dan ontstaat de vraag: is het nodig om altijd veel te zeggen om succesvol te zijn? En als ik me aanpas aan die norm, wat blijft er dan over van mijn eigen manier?
Groepsdruk speelt ook mee. De wens om erbij te horen en gewaardeerd te worden. Begrijpelijke verlangens die ervoor kunnen zorgen dat je ongemerkt steeds verder van jezelf afdrijft. Niet in één keer, maar in kleine, dagelijkse compromissen die op den duur een patroon worden.
Wat gebeurt er als je je eigenheid verliest in het beïnvloeden?
Als je structureel je eigenheid opzijzet om invloed te krijgen, betaal je daar een prijs voor. Soms merk je dat pas als de spanning al hoog is opgelopen. Je zegt ja terwijl je nee bedoelt. Je past je standpunt aan nog voordat iemand erom vraagt. En je herkent jezelf niet meer in hoe je overkomt op anderen.
Dat heeft gevolgen op meerdere niveaus. Je motivatie daalt, omdat je werk niet meer aansluit bij wat je belangrijk vindt. Je werkplezier neemt af, omdat je steeds energie stopt in gedrag dat niet van jou is. En in je team merk je dat de verbinding verandert. Collega’s reageren op de aangepaste versie van jou, niet op wie je werkelijk bent.
Aan de andere kant: als je je eigenheid zo stevig bewaakt dat je geen ruimte laat voor anderen, heeft dat ook consequenties. Je raakt geïsoleerd en je invloed neemt af. De kunst zit in de balans: jezelf zijn en de ander de ruimte geven om dat ook te doen.
Vier manieren om invloed uit te oefenen en jezelf te blijven
Er is geen formule die voor iedereen werkt. Maar er zijn wel stappen die helpen om bewuster om te gaan met de spanning tussen invloed en eigenheid. Geen snelle oplossingen, maar uitnodigingen om te onderzoeken wat bij jou past.
Tip 1: Ken je waarden en grenzen
Het klinkt misschien voor de hand liggend, maar het is de basis waar alles op rust. Als je niet weet wat je belangrijk vindt en waar je grens ligt, dan wordt het onmogelijk om die grens te bewaken in contact met anderen.
Esther: “Als jij weet wat je belangrijk vindt in het leven, wat belangrijke waarden zijn, waar jij wel en niet van bent, wat je talent is, wat je valkuil is, dan kan je ook veel beter grenzen aangeven.”
Die helderheid begint bij jezelf. Je kunt je waarden op allerlei manieren onderzoeken: een goed boek lezen, het waardenspel doen, erover praten met mensen die je vertrouwt. Het gaat erom dat je voor jezelf in kaart brengt wat voor jou niet onderhandelbaar is. Pas als je dat helder hebt, kun je in het moment zelf stevig blijven staan.
Esther: “Hoe kan ik zeggen wat ik belangrijk vind of begrenzen, als ik niet weet wat het voor mij betekent? Dan ga ik alle kanten mee en verlies ik sowieso mijn eigenheid.”
Tip 2: Oefen met verbindende communicatie
Invloed uitoefenen zonder je eigenheid te verliezen vraagt om een specifieke manier van communiceren. Niet zenden of aanpassen, maar verbinden. Dat begint bij de overtuiging dat jouw perspectief er mag zijn en dat van de ander ook.
Esther: “Je eigenheid bewaren begint bij de overtuiging: dan mag de ander het ook. Ik mag zeggen wat ik vind, wat mijn idee is en hoe ik het zie. En dan geef ik ook de volle openheid om een ander dat ook te mogen zeggen. Dat is verbinden. We leggen onze denkbeelden naast elkaar.”
In de praktijk betekent dat: luisteren zonder oordeel en doorvragen op wat je hoort. Benoemen wat er in je leeft en open vragen stellen. Niet om de ander te overtuigen, maar om samen tot iets te komen dat meer is dan wat ieder voor zich had bedacht. Het gaat om de bereidheid om je denkbeelden naast die van een ander te leggen, zonder dat één van beiden hoeft in te leveren op wie ze zijn.
Tip 3: Reflecteer regelmatig op je handelen
Als je je waarden en grenzen helder hebt, is de volgende stap om regelmatig te checken: leef ik er ook naar? Dat klinkt eenvoudiger dan het is. In de drukte van alledag verdwijnt reflectie al snel naar de achtergrond. Terwijl het juist die momenten van vertraging zijn die je scherp houden.
Esther: “Plan iedere week of iedere maand een moment met jezelf. Ga wandelen, neem een notitieboekje mee en schrijf op waar je trouw was aan je waarden en waar dat lastig was. Of bespreek het met een goede collega. Het gaat om bewust vertragen.”
“Dat hoeft geen groot ritueel te zijn. Een kwartiertje met een kop koffie kan al genoeg zijn. Stel jezelf eerlijk de vraag: wat maakte het lastig om bij mezelf te blijven? De regelmaat en de eerlijkheid waarmee je naar jezelf kijkt, dat maakt het verschil.”
Tip 4: Zoek steun bij gelijkgestemden
Je eigenheid bewaken is niet iets dat je in je eentje hoeft te doen. Juist het delen van je ervaringen met anderen die dezelfde worsteling kennen, helpt om helder te blijven. Dat kan met collega’s, met een sparringpartner of in een training waar je samen oefent met nieuw gedrag.
Praat over je angst om je authenticiteit te verliezen. Onderzoek samen wat authenticiteit eigenlijk voor je betekent. Want wat je ontdekt als je dat gesprek aangaat, is vaak verrassend. Esther: “Mensen komen vaak binnen in een training met de uitspraak: ik wil graag mezelf blijven. Terwijl ze door de ontwikkeling juist ontdekken: oh, ik heb mezelf een extrovert jasje willen aanmeten, terwijl ik eigenlijk veel introverter ben. En nu kan ik mijn introversie helemaal omarmen.”
Dat is de paradox: door te onderzoeken wat je niet wilt verliezen, ontdek je vaak pas echt wat je eigenheid is. En dat maakt het makkelijker om die te bewaken.
Praktijkvoorbeeld: kort door de bocht en toch verbinden
Esther vertelt over een deelnemer die bekend stond om zijn directe stijl. Kort door de bocht, recht voor z’n raap. Aan de ene kant had dat iets ontwapenend. What you see is what you get. Maar de keerzijde was dat collega’s soms het gevoel hadden dat er geen ruimte was voor hun inbreng.
In de training ontdekte hij dat hij niet per se anders hoefde te worden, maar dat hij collega’s wel kon meenemen in hoe hij in elkaar zit. Hij leerde om tegen nieuwe mensen te zeggen: zo zit ik in elkaar, ik ben soms kort door de bocht. Dat is niet omdat ik niet open sta voor andere ideeën. Laat je niet afschrikken door mij.
Door dat uit te spreken gaf hij de ander de gelegenheid om gewoon te zeggen wat ze dachten. Hij werd makkelijker benaderbaar zonder zijn directheid op te geven. Hij ging meer vragen stellen en maakte af en toe een geintje. Tegelijkertijd bleef hij de mens die van zijn hart geen moordkuil maakte. Juist door zijn eigenheid zichtbaar te maken in plaats van te verbergen, groeide zijn invloed.
Wanneer is extra ondersteuning nodig?
Soms merk je dat je al lange tijd dezelfde rondjes draait. Je weet wat je zou willen, maar de stap zetten lukt niet. Misschien herken je dat je in vergaderingen steeds weer dezelfde rol inneemt, terwijl je voelt dat er iets anders mogelijk is. Of je merkt dat je moe wordt van het aanpassen, maar niet weet hoe je het anders kunt doen. Dat zijn momenten waarop het helpt om er niet alleen in te blijven zitten.
In de PCI werk je gericht aan je persoonlijke communicatiestijl en de manier waarop je invloed uitoefent. Je oefent met acteurs en krijgt feedback op je gedrag, terwijl je onderzoekt welke overtuigingen je in de weg zitten. In De Spiegel ga je nog een laag dieper: daar kijk je naar de patronen die je onbewust herhaalt en ontdek je hoe je die kunt doorbreken. Beide trainingen bieden een veilige omgeving om te experimenteren met nieuw gedrag, zonder dat je jezelf hoeft te verliezen.
De balans tussen invloed en eigenheid vraagt aandacht en moed
Invloed uitoefenen zonder je eigenheid te verliezen is geen trucje dat je eenmalig leert. Het is een doorlopend proces van bewust worden en keuzes maken. Het vraagt dat je weet wie je bent en dat je de moed hebt om dat te laten zien, ook als de omgeving een andere richting op duwt.
Esther: “Wat is je angst? Wat wil jij niet verliezen? Dat is eigenlijk waar het begint.”
De mooiste ontdekking is misschien wel dat je eigenheid niet iets is dat je moet beschermen tegen invloed. Het is juist de bron van je invloed. Hoe beter je weet wie je bent, hoe steviger je staat. En hoe meer ruimte je kunt maken voor anderen, zonder jezelf te verliezen.
Stel jezelf de vraag: wanneer was de laatste keer dat je iets zei puur omdat je het meende, zonder te berekenen hoe het zou landen? Misschien ligt daar je volgende stap.
Inzichten
- Eigenheid bewaren begint bij weten wat je belangrijk vindt. Zonder die helderheid ga je mee met elke wind die waait.
- Verbindende communicatie is geen compromis. Het is de overtuiging dat jouw perspectief en dat van de ander naast elkaar mogen bestaan.
- Invloed groeit niet door harder te praten, maar door zichtbaar te maken wie je bent en waar je voor staat.
- Reflectie is geen luxe maar noodzaak. Regelmatig stilstaan bij je handelen houdt je dicht bij jezelf.
- Je hoeft niet te kiezen tussen authentiek zijn en invloed hebben. Het een versterkt het ander.
Het begint bij jou
Om hier niet alleen over te lezen, maar het ook naar jezelf toe te trekken, helpt het om even stil te staan bij deze vragen:
- Waarin merk jij dat je jezelf soms aanpast in hoe je invloed uitoefent? Wat zeg je niet en wat verander je aan je boodschap nog voordat je hem uitspreekt?
- Welke waarden zijn voor jou niet onderhandelbaar? En hoe vaak kom je in situaties waarin die waarden toch onder druk staan?
- Wat zou er veranderen als je morgen in een overleg precies zou zeggen wat je denkt, op de manier die bij jou past?
Een kleine oefening
Denk aan een recente situatie waarin je invloed wilde uitoefenen. Misschien een vergadering of een gesprek met je leidinggevende waarin je een collega wilde overtuigen van je idee.
Schrijf voor jezelf op wat er gebeurde. Wat wilde je bereiken en wat deed je uiteindelijk? Was dat in lijn met wie je bent, of merkte je dat je jezelf aanpaste?
Kijk vervolgens naar het verschil tussen wat je deed en wat je had willen doen. Wat hield je tegen? Was dat een bewuste keuze of een automatische reactie? En wat zou je de volgende keer anders willen doen, op een manier die bij jou past?
Die laatste vraag is misschien wel de belangrijkste. Niet: hoe moet het anders. Maar: hoe wil jij het doen, passend bij wie je bent?